Czy pompa ciepła działa podczas mrozów?

Wstęp

Jednym z najczęściej zadawanych pytań przez osoby planujące inwestycję w nowoczesne ogrzewanie jest to, czy pompa ciepła działa podczas mrozów. Wątpliwości pojawiają się szczególnie wtedy, gdy temperatury spadają do -15°C, -20°C, a lokalnie nawet niżej. Wielu inwestorów obawia się, że urządzenie przestanie być wydajne lub całkowicie utraci zdolność do ogrzewania budynku.

W rzeczywistości współczesne pompy ciepła są projektowane z myślą o pracy w trudnych warunkach klimatycznych. Odpowiednio dobrana jednostka może skutecznie zasilać instalację grzewczą nawet podczas bardzo niskich temperatur. Kluczowe znaczenie mają jednak parametry urządzenia, jakość montażu oraz właściwy dobór całego systemu grzewczego do zapotrzebowania energetycznego budynku.

W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda praca pompy ciepła zimą, jaka jest wydajność pompa ciepła przy dużych mrozach oraz kiedy uruchamia się grzałka elektryczna wspomagająca ogrzewanie.

Jak działa pompa ciepła zimą?

Aby zrozumieć, dlaczego pompa ciepła mróz nie stanowi dla niej większego problemu, warto przypomnieć zasadę działania urządzenia.

Pompa pobiera energię cieplną z otoczenia – najczęściej z powietrza zewnętrznego – a następnie za pomocą obiegu chłodniczego podnosi jej temperaturę do poziomu umożliwiającego ogrzewanie budynku i przygotowanie ciepłej wody użytkowej.

Najważniejszym elementem układu jest sprężarka. To właśnie ona odpowiada za zwiększenie ciśnienia czynnika chłodniczego, co pozwala uzyskać wysoką temperaturę zasilania instalacji.

Wbrew obiegowej opinii energia cieplna występuje również przy temperaturach znacznie poniżej zera. Dlatego pompa ciepła może pracować nawet przy -25°C lub -30°C, choć jej efektywność stopniowo maleje wraz ze spadkiem temperatury zewnętrznej.

Pompa ciepła przy dużych mrozach – czy nadal ogrzewa dom?

Nowoczesna pompa ciepła przy dużych mrozach nadal dostarcza ciepło do budynku. Należy jednak pamiętać, że wraz ze spadkiem temperatury rośnie zapotrzebowanie domu na energię grzewczą.

To właśnie dlatego producenci podają parametry pracy urządzeń dla różnych punktów temperaturowych, np.:

• A7/W35 (temperatura powietrza +7°C)
• A2/W35 (temperatura +2°C)
• A-7/W35 (temperatura -7°C)
• A-15/W35 (temperatura -15°C)

W praktyce oznacza to, że wydajność pompa ciepła przy dużych mrozach będzie niższa niż jesienią lub wiosną, ale urządzenie nadal pozostaje zdolne do ogrzewania budynku.

Przykładowo wysokiej klasy pompa ciepła powietrze-woda może przy temperaturze -15°C utrzymywać od 70 do 90% swojej mocy nominalnej. Jeszcze kilka lat temu podobne wyniki były nieosiągalne.

Szeroki wybór urządzeń można znaleźć w kategorii Pompy ciepła.

Wydajność pompa ciepła przy dużych mrozach – od czego zależy?

Pojęcia wydajność oraz efektywność pompy ciepła często są stosowane zamiennie, jednak oznaczają nieco inne parametry.

Wydajność określa ilość energii cieplnej dostarczanej do budynku, natomiast efektywność odnosi się do stosunku uzyskanej energii do energii elektrycznej pobranej przez urządzenie.

Na wydajność pompa ciepła przy dużych mrozach wpływają przede wszystkim odpowiedni dobór mocy urządzenia do budynku, jakość izolacji termicznej, temperatura zasilania instalacji grzewczej, rodzaj odbiorników ciepła, parametry sprężarki oraz warunki atmosferyczne panujące na zewnątrz.

Najlepsze rezultaty osiąga się w budynkach wyposażonych w ogrzewanie podłogowe. Niskotemperaturowa instalacja pozwala utrzymać wysoką efektywność nawet podczas silnych mrozów.

Jak zmienia się efektywność pompy ciepła podczas mrozu?

W temperaturach dodatnich współczynnik COP często osiąga wartości od 4 do 5. Oznacza to, że z 1 kWh energii elektrycznej urządzenie może wyprodukować nawet 4–5 kWh energii cieplnej.

Gdy pojawia się duży mróz, COP naturalnie spada. Dla temperatury około -15°C współczynnik może wynosić od 2 do 3,5 w zależności od modelu.

Nie oznacza to jednak, że ogrzewanie staje się nieopłacalne. Nadal jest ono bardziej efektywne niż bezpośrednie ogrzewanie elektryczne, gdzie każda pobrana kilowatogodzina daje jedynie 1 kWh ciepła.

Właśnie dlatego pompa ciepła w zimę pozostaje jednym z najbardziej ekonomicznych sposobów ogrzewania nowoczesnych budynków.

Kiedy uruchamia się grzałka elektryczna?

Większość współczesnych urządzeń wyposażona jest w dodatkowe źródło ciepła, jakim jest grzałka elektryczna.

Jej zadaniem nie jest codzienna praca, lecz wsparcie systemu w sytuacjach wyjątkowych. Najczęściej dzieje się tak podczas ekstremalnych mrozów lub chwilowego wzrostu zapotrzebowania na moc grzewczą.

Dobrze dobrana pompa ciepła przez zdecydowaną większość sezonu pracuje samodzielnie. Grzałka elektryczna może uruchamiać się jedynie przez kilka lub kilkanaście godzin rocznie.

W praktyce wiele nowoczesnych instalacji odnotowuje udział grzałki na poziomie poniżej 3% całkowitej energii dostarczanej do budynku.

Czy gruntowe pompy ciepła lepiej radzą sobie podczas mrozów?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez inwestorów.

Gruntowe pompy ciepła korzystają ze stabilnej temperatury gruntu, która nawet zimą utrzymuje się na dodatnim poziomie. Dzięki temu ich efektywność jest bardziej przewidywalna niż w przypadku urządzeń powietrznych.

Nie oznacza to jednak, że nowoczesna pompa ciepła powietrze-woda nie sprawdzi się podczas mrozów. Rozwój technologii sprężarek inwerterowych, nowych czynników chłodniczych oraz zaawansowanych systemów odszraniania sprawił, że różnice są obecnie znacznie mniejsze niż jeszcze dekadę temu.

Jeżeli rozważasz zakup urządzenia powietrznego, warto zapoznać się z ofertą pompy ciepła powietrze-woda.

Najczęstsze błędy obniżające wydajność zimą

W wielu przypadkach problemy przypisywane urządzeniu wynikają nie z technologii, ale z błędów projektowych.

Bardzo często spotykam się z sytuacją, gdy inwestor wybiera urządzenie wyłącznie na podstawie ceny. Skutkiem jest zbyt mała moc jednostki lub niewłaściwe dopasowanie do charakterystyki budynku.

• nieprawidłowo dobrana moc pompy,
• przewymiarowana temperatura zasilania,
• źle wykonana instalacja grzewcza,
• brak bilansu cieplnego budynku,
• nieodpowiednia konfiguracja automatyki.

W takich sytuacjach nawet najlepsza pompa może wykazywać spadek wydajności podczas mrozów.

Przykład z praktyki

W jednym z domów jednorodzinnych o powierzchni 160 m² zamontowano pompę ciepła o mocy 8 kW współpracującą z ogrzewaniem podłogowym.

Podczas temperatury zewnętrznej wynoszącej -18°C urządzenie utrzymywało komfortową temperaturę 22°C we wszystkich pomieszczeniach. Grzałka wspomagająca uruchamiała się jedynie sporadycznie, a sezonowy współczynnik efektywności SCOP przekroczył wartość 4.

Dla porównania, podobny budynek wyposażony w grzejniki wysokotemperaturowe wymagał wyższej temperatury zasilania, co przełożyło się na niższą efektywność pompy ciepła.

Jaką pompę wybrać do polskiego klimatu?

Polskie warunki pogodowe wymagają urządzeń przygotowanych do pracy w szerokim zakresie temperatur.

Przed zakupem warto zwrócić uwagę na deklarowaną moc przy temperaturze -15°C, maksymalną temperaturę zasilania, parametry sprężarki oraz dostępność serwisu producenta.

Pomocne może być również porównanie najpopularniejszych modeli dostępnych na rynku. Szczegółowe zestawienie znajduje się w artykule ranking pomp ciepła 2025.

Osoby stojące przed wyborem konstrukcji urządzenia powinny także przeczytać poradnik pompa ciepła monoblok czy split, który szczegółowo omawia zalety obu rozwiązań.

Czy pompa ciepła działa podczas mrozów? Podsumowanie

Odpowiedź jest jednoznaczna – tak, pompa ciepła działa podczas mrozów i może skutecznie ogrzewać budynek nawet przy bardzo niskich temperaturach. Kluczowe znaczenie ma jednak właściwie dobrana moc urządzenia, poprawnie zaprojektowana instalacja grzewcza oraz odpowiednia konfiguracja całego systemu grzewczego.

Pompa ciepła przy dużych mrozach pracuje z nieco niższą sprawnością niż w okresach przejściowych, jednak nadal pozostaje rozwiązaniem efektywnym i ekonomicznym. Nowoczesne urządzenia wykorzystujące zaawansowane sprężarki oraz inteligentne układy sterowania są przygotowane do pracy w polskim klimacie i bez problemu radzą sobie w niskich temperaturach.

Dla inwestora oznacza to stabilne ogrzewanie, niższe rachunki za energię oraz możliwość korzystania z jednego źródła ciepła przez cały rok – niezależnie od warunków pogodowych.